|
Struktura estatal manera e ta awor |
|
|
Pa komprendé kiko ke men Kòrsou outónomo den Reino, mester kompará e struktura estatal aktual, ku e struktura estatal nobo.
Nos ta kuminsá ku e struktura estatal aktual. Ke men, manera e ta awor. Aktualmente nos ta forma parti di Reino Hulandes. Por kompará Reino Hulandes ku un kurá grandi, den kua tin diferente kas di famia. Aktualmente tin tres kas di famia den e kurá di Reino. Nan ta: Hulanda, Antia Hulandes i Aruba. Esei ta e tres paisnan den Reino Hulandes. Kòrsou no tin su mes kas ainda den Reino Hulandes. P’esei Kòrsou no ta pais ainda. Kòrsou ta biba den kas di Antia Hulandes, huntu ku su rumannan Boneiru, Sint Maarten, Sint Eustatius i Saba. Un tempu, Aruba tambe tabata den Antia. Pero na 1986 Aruba a lòs for di Antia i a forma su mes kas apart den Reino. For di e tempu ei Aruba a bira pais outónomo den Reino. Na Aruba nan ta bisa: ‘Status Aparte’. |
|
|
Struktura estatal manera e ta bira |
|
|
|
Na 2005, Kòrsou tambe a skohe pa sali for di e kas di Antia i traha su mes kas, pero trah’é den e kurá di Reino sí. Sint Maarten ya kaba a skohe esei for di aña 2000. E pueblonan di Boneiru, Sint Eustatius i Saba, tambe a skohe pa sali for di Antia. Pero nan no ta traha nan mes kas. Nan a skohe pa biba den e kas di Hulanda. Manera por mira den e kuadro, esaki ta kambia e situashon den e kurá di Reino kompletamente. Pa kuminsá, Antia lo no t’ei mas. Niun pueblo no ke keda eiden. P’esei ta desmantelá Antia kompletamente. Kòrsou i Sint Maarten kada un ta bira pais outónomo den Reino. I e islanan chikitu ta bira parti di Hulanda. Reino Hulandes lo konsistí e ora ei di e paisnan Hulanda, Kòrsou, Sint Maarten i Aruba. I komo nos tur ta keda biba den e mésun kurá di Reino, nos tur ta keda partner den Reino. |
|
Kòrsou outónomo den Reino, mas di aserka |
|
|
|
Despues di un bista general riba Kòrsou outónomo den Reino, nos ta mira un poko mas di aserka kiko e ta trese kuné: - Kòrsou lo tin solamente un nivel di gobernashon: Lo no tin kuenta di ‘Land’ ku ‘Eiland’ mas. Ke men, lo no tin un gobièrnu sentral ku ministernan, i alabes un gobièrnu insular ku diputadonan. Lo tin un gobièrnu i un parlamento di Kòrsou.
- Tambe lo tin un elekshon. E otro islanan lo no partisipá den nos gobièrnu ni parlamento.
- Plaka ku nos generá na Kòrsou, ta keda pa Kòrsou. Kòrsou no mester hinka plaka mas den un fondo pa yuda e islanan chikitu.
- Kòrsou por konsentrá tur su hendenan i tur su konosementu den desaroyo di Kòrsou.
- Kòrsou ta haña su outonomia. Outonomia ke men ku un pais – ku no ta independiente – tòg ta goberná su asuntunan interno e mes. Por ehèmpel, nos pais Antia Hulandes no ta independiente. Pero for di 1954 Antia tin outonomia sí. E mes ta goberná su asuntunan interno, e ta traha su mes leinan, i e ta regla tur su mes asuntunan.
Teritorio insular di Kòrsou, komo parti di Antia, tambe ta hasi diferente tarea su mes. Por ehèmpel: enseñansa, salú públiko, komèrsio, ekonomia i asuntunan sosial. Pero komo ku ainda Kòrsou no ta pais, formalmente e no tin outonomia ainda. Ta ora Kòrsou bira pais outónomo den Reino, Kòrsou ta haña su outonomia. E ora ei Kòrsou ta disidi riba tur e asuntunan ariba menshona, i tambe e tareanan ku Antia ta hasi pa nos awor, por ehèmpel tráfiko aéreo i komunikashon, servisio meteorológiko, duana, polis i servisio di imigrashon. Niun di e asuntunan ei no ta bira asuntu di Reino. Tur ta bira tarea outónomo di Pais Kòrsou. |
|
|
|
|
|
|
Page 1 of 6 |